علي بن محمد التركه ( صائن الدين علي تركه )
53
شرح گلشن راز ( فارسى )
حقيقت كز تعين شد معين * تو او را در عبارت گفتهاى من چنان كه حقيقت مطلقه در تعين محمدى معين شد ، پس در عبارت ، تو او را او گفتهاى ، القصه . بر او ختم آمده پايان اين راه * در او منزل شده ادعوا الى اللّه غرض شيخ آن است ، كه همهء كمالات كه انبياى سابق عليهم السلام مبعوث بودهاند ، براى آن ختم همه در تعين محمدى شده است ، از اين جهت است ، كه وجود و علت غايى مجموع موجودات است ، « لولاك لما خلقت الافلاك » ، 19 صريح است بر اين و مفهوم كلام او عليه و آله افضل كه « من رانى فقد راى الحق » 20 همين است ، كه هر كه مرا ديد و دانست ، همهء كمالات را در كسوت حق واقع ديد ، و دانست كلام حق همه ناطق بر اين است ، « إِنَّ الَّذِينَ يُبايِعُونَكَ إِنَّما يُبايِعُونَ اللَّهَ » ، 21 يعنى آن كسانى كه بيعت و متابعت كردهاند با تو اى محمد ، به درستى كه بيعت و متابعت به حق است ، و يا حق است ، و در اين دور آمد اوّل عين آخر از جهت آنكه او خليفه و حبيب خداست ، و خدا خود مىفرمايد : « احببت كنت سمعه و بصره و لسانه و يده و رجله فبى يسمع و ينطق و بى يمشى » . 22 مولانا جلال الدين رومى همين معنى را به نظم آورده : چون خدا اندر نيايد در عيان * نايب حقند اين پيغمبران نى غلط گفتم كه نايب يا منوب * گر دو پندارى قبيح آيد نه خوب » 23 و نيز : « چون قبول حق بود آن مرد راست * دست او در كارها دست خداست 24 بر او ختم آمده پايان اين راه * در او منزل شده ادعوا الى اللّه مقصود از اين كمال جامعيت و ختميت است يعنى بر وجود حضرت رسالت صلى اللّه عليه و آله ختم شده است ، مجموع كمالات و هدايات و